Przychodnia weterynaryjna Feniks

Golec afrykański – najbardziej niesamowity gryzoń świata

Golec afrykański jest gryzoniem z rodziny kretoszczurów. Jego ojczyzną są pustynne tereny we wschodniej Afryce.

golec1

To zadziwiające zwierzę prawie całe życie spędza pod ziemią, gdzie buduje rozległe korytarze. Jest doskonale przystosowany do takich warunków życia.
Jest pozbawiony okrywy włosowej, posiada jedynie wibrysy, czyli włosy czuciowe, które ułatwiają mu orientację w terenie. Zmysł wzroku jest u golców bardzo słabo rozwinięty ze względu na panujące pod ziemią ciemności. Posiadają one natomiast potężne siekacze, które pomagają im drążyć spieczoną przez afrykańskie słońce ziemię. Aż ¼ całej masy mięśniowej golca służy do poruszania szczęki i żuchwy. Duży obszar mózgu tych zwierząt odpowiada jedynie za przetwarzanie informacji z okolic pyszczka. Gryzonie te posiadają także bardzo wyczulony zmysł węchu; ich charakterystyczną cechą jest brak neurotransmiterów w skórze, które odpowiadają za czucie bólu. Dzięki temu otarcia i zadrapania związane z przemieszczaniem się w wąskich podziemnych korytarzach są im niestraszne.

golec-542-OBRAZKY.PL

Struktura społeczna golców jest fascynująca i bardziej typowa dla owadów, takich jak pszczoły czy mrówki niż dla ssaków. Gryzonie te żyją w stadach złożonych z od 20 do 300 osobników. Jest
to społeczność ściśle zhierarchizowana: tylko „królowa” i kilku wybranych samców może się rozmnażać. Pozostałe samice i samce należą do kasty robotników i nie rozmnażają się. Dominująca samica wykazuje dużą agresję w stosunku do innych samic, które produkują hormony powodujące przemianę w „królową”. Gdy rozmnażająca się samica umrze, pozostałe walczą ze sobą o przejęcie władzy. Od czasu do czasu zdarza się, że powstaje wędrowna kasta płciowa, która przemieszcza się do innej kolonii golców w celu wymiany genów. Osobniki z tej grupy są wyjątkowo otłuszczone.

Golec afrykański

Golce mają mnóstwo wyjątkowych cech, nietypowych dla innych ssaków. Żyją najdłużej ze wszystkich znanych nam gryzoni – ok.28 lat. Nie chorują na nowotwory. Prowadzone są liczne badania na temat długowieczności tych zwierząt. W 2011r. Ich genom został zsekwencjonowany.
Odkryto, że zwierzęta te mają dodatkowy system wykrywania komórek nowotworowych, oparty na ekspresji genu p16 – to pozwala zahamować podziały komórek, gdy jest ich za dużo. U ludzi, czy np. u innych gryzoni ten mechanizm nie występuje. Mimo,że telomeraza – enzym, który przedłuża życie komórek, jest u golców bardzo aktywna, nie dochodzi do powstawania guzów nowotworowych. Komórki golców charakteryzują się też dużą aktywnością proteasomów – enzymów, które odpowiadają za rozkład białek. Wszystkie wadliwe białka są szybko niszczone.
Dzięki tym unikalnym mechanizmom golce cieszą się dobrym zdrowiem i długim życiem.
Na ich długowieczność może mieć wpływ także zdolność do zapadania w stan hibernacji w trudnych warunkach oraz niskokaloryczna dieta.

Naukowcy zwrócili uwagę także na wpływ tych niezwykłych zwierząt na różnorodność afrykańskich ekosystemów. Kopiąc swoje tunele, golce mieszają glebę z resztkami pokarmu, roślinami, moczem i odchodami. Usuwają tę mieszankę ze swoich nor, tworząc kopce, które są bogatym źródłem substancji odżywczych dla roślin.

Zdjęcia i tekst stanowią własność Przychodni Feniks. Prosimy nie kopiować.

Powrót do góry